User login

Innoveren in de delta

De eerste strategie betreft het inzetten op innovatie. Zuid-Holland beschikt over veel kennis en ontwikkelkracht op het gebied van energie, het ‘energie-innovatie-ecosysteem’ is goed gevuld. Deze sterkte benutten wij. Onze strategie is erop gericht kennisinstituten, bedrijven, overheden en georganiseerde burgers effectiever te laten samenwerken – in het belang van een snelle en doeltreffende energietransitie en kansen voor de economie en de werkgelegenheid.

Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de industrie. Er zijn immers grote belangen gemoeid met het laten samengaan van een koolstofarme economie en een competitieve industrie. Onze aanpak sluit naadloos aan op het plan voor de toekomst van het raffinage-, chemie-en energiecluster (rapport Willems), op de ambities die in samenwerking met de MRDH-regio worden ontwikkeld voor het energiedeel van de Roadmap Next Economy, en op de investeringsagenda voor de Zuidvleugel.

Wat staat er op de agenda?

Uitbouwen Energy Innovation Delta

Het gonst van de activiteiten op energiegebied in Zuid-Holland. Er is voldoende kiemkracht voor een Energy Innovation Delta Zuid-Holland. Een vooraanstaand onderdeel daarvan is de energiecampus The Green Village in Delft, het fysieke veldlaboratorium voor de energietransitie. Innovaties worden hier getest en opgeschaald naar praktijktoepassingen.

De Energy Innovation Board is ingesteld om de Energy Innovation Delta verder uit te bouwen. Doel is dat onze regio een leidende positie in de wereld verwerft op het gebied van innovatie en kennisontwikkeling voor energietransitie. De Energy Innovation Board is gelieerd aan de Economische Programmaraad Zuidvleugel. De opdracht is om als ‘ijsbreker’ en aanjager te fungeren voor:

  • effectieve samenwerking en kaderstelling door overheden;
  • het creëren van een voedingsbodem voor ontwikkeling van kennis en talent;
  • een actieve inbreng en betrokkenheid van het bedrijfsleven;
  • slimme financieringsconstructies, Europese middelen en het mobiliseren van inkoopkracht;
  • interactiemilieus waar met behulp van bovenstaande vier pijlers wordt gewerkt aan het gericht
  • verder brengen van innovaties (The Green Village, field labs, campussen e.d.);
  • samenhang in alle facetten van succesvolle innovatie: de technologie, de wet-en regelgeving, de gebruikers en het economisch perspectief;
  • het ontwikkelen en delen van sturingsinformatie en een eenduidige monitoring van de resultaten van de energietransitie; te denken valt aan het invoeren van een CO2-boekhouding voor heel Zuid-Holland, om te beginnen voor de provinciale inkoop van producten en diensten;
  • een challenge die creativiteit en ondernemerschap stimuleert, met marktintroductie door regionale partijen als prijs.


De Energy Innovation Board staat onder voorzitterschap van gedeputeerde Han Weber van de provincie. Deelnemers zijn:

  • The Green Village - Jaron Weishut, managing director
  • TU Delft - Paulien Herder, hoogleraar Engeneering Systems Design
  • Havenbedrijf Rotterdam -Nico van Dooren, directeur Energie & Industrie
  • TNO - René Hooiveld, directeur Duurzame Energie
  • MRDH - Stephan Brandligt, voorzitter Bestuurlijk Netwerk en wethouder gemeente Delft
  • Stedin - Joep Weerts, directeur Klant & Markt
  • Siemens - Joanne Meyboom, directeur Building Technologies
  • InnovationQuarter - Rinke Zonneveld, algemeen directeur

Voor contact met de Board kunt u contact opnemen met Marco van Steekelenburg, secretaris.

Het smart multi commodity grid ontwikkelen

Het energiesysteem zoals we dat nu kennen zal ingrijpend veranderen. Er komen andere verdienmodellen. Cascaderende warmte gaat een groter deel van de energiestromen in de gebouwde omgeving, kassen en industrie uitmaken. Naast de huidige energie-infrastructuur (gas en elektriciteit) ontstaan op veel plaatsen nieuwe bronnen en opslagvormen (restwarmte, geothermie, duurzame stroom, waterstof, ammoniak, CO2 etc.). Er komt meer behoefte aan de omzetting van de ene vorm van energie in de andere. Door een smart grid worden alle elementen uit het energiesysteem verbonden met behulp van hoogwaardige ICT-toepassingen. Samen met andere partijen werken we stapsgewijs toe naar de realisering van dit slimme energienetwerk. In de regioaanpak (Samen aan de slag) wordt dit verder uitgewerkt. In een animatie leggen we het smart multi commodity grid uit.

 

Smart Multi Commodity Grid

Energie-innovatiefonds

Het Energie-innovatiefonds richt zich op het ontwikkelingen van nieuwe technologieën die (op termijn) bijdragen aan de verduurzaming van energie, waarbij sprake is van marktfalen bij het financieringsvraagstuk. De innovaties dienen een bijdrage te leveren in de trias energetica. Bovendien moet de kans op nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid in Zuid-Holland van betekenis zijn. Hiervoor willen we € 35 mln beschikbaar stellen. Het fonds is revolverend. Dat houdt in dat geld dat retour komt, beschikbaar is om te investeren in innovatiekansen.

Zowel projecten en producten die primair ontwikkeld zijn om de energiehuishouding te verduurzamen en projecten en producten waarbij de verduurzaming ‘bijvangst’ is, zijn relevant. Het fonds zal zich richten op doorontwikkeling van proven concepts. Dit kan betrekking hebben op vernieuwing van producten, markten en een combinatie hiervan. Op basis van de uitgevoerde marktverkenning gaat het fonds zich richten op drie vormen:

  1. Financiering van de eerste scale up-fase. Het draait hierbij om het commercialiseren van in concept bewezen technologieën. De partijen die tot op heden geconsulteerd zijn, hebben dit als een lastige stap ervaren.
  2. Werkkapitaal verschaffen. Dit is moeilijk verkrijgbaar bij banken. Vooral bij snelle groei en financiering van voorraden en bestellingen levert dit problemen op. Een zogenaamde ‘swing-lijn’ (flexibele kredietlijn) vanuit een fonds kan hier uitkomst bieden.
  3. Alternatieven bieden voor een leaseoplossing. Verschillende partijen hebben aangegeven vendor finance nuttig te vinden. Deze oplossing vergroot de afzet-en groeimogelijkheden. Leasemaatschappijen kunnen en/of durven vanwege de relatief nieuwe producten zich nog nauwelijks op deze markt te begeven. Vendor finance kan fungeren als een opstap naar een oplossing door een leasemaatschappij.

Het Energie-innovatiefonds is een aanvulling op bestaande fondsen in Zuid-Holland die (deels) op het vlak van innovatie en energie opereren. De voorstellen voor de inrichting en reglementering van het fonds worden verder uitgewerkt en zullen dit jaar door Provinciale Staten worden vastgesteld. Lees hier meer.

Acties
  1. Uitbouwen Energy Innovation Delta. Kennisontwikkeling onder supervisie Energy Innovation Board (2016 -2020)
  2. Smart Multi Commodity Grid ontwikkelen. Testing grounds beschikbaar & regelruimte voor pilots (2016 -2020)
  3. Energie innovatiefonds. Impuls van € 35 miljoen voor energie-innovatie (2016 -2020)
Aanbevelingen

Ruim 200 mensen hebben voorafgaand aan het opstellen van de Energieagenda meegedacht met de provincie. Hieronder enkele van hun aanbevelingen, kort samengevat.

Het toekomstige energieaanbod wordt diverser, decentraler en is niet continu beschikbaar. Zorg daarom voor nieuwe vormen van transport, opslag en conversie. Richt je op de ontwikkeling van een smart multi commodity grid, waarbij gas, warmte, elektra, transportbrandstof, CO2 of waterstof geen gescheiden circuits zijn, maar slim met elkaar interacteren. Investeer in campussen rondom activiteiten waar je goed in bent, met daarin: onderzoekers, kennisinstellingen, proeflocaties, innovators, start-ups, scale-ups, bedrijven en toeleveranciers. Hiermee organiseer je cross-overs; die hebben veel innovatiepotentieel. Een goed innovatieklimaat ontstaat als iedereen op ‘koffiebarafstand’ van elkaar zit. Steun het klimaat door beschikbaarheid van slimme financiering. Benut hiervoor de inkoopkracht van overheden en andere regionale spelers om marktintroductie te stimuleren. Doe dit ook met een provinciaal energie-innovatiefonds. Geef innovatie de ruimte: met je regelgeving, maar ook letterlijk. Zuid-Holland is een ideaal testbed om te experimenteren. Stimuleer de creativiteit door het organiseren van een challenge met marktintroductie door regionale partijen als prijs. Creëer een ‘ijsbreker’ om dingen snel voor elkaar te krijgen.

Innovatie in de praktijk

Voorbeelden van innovatie zijn schone energiebronnen voor (zwaar) transport, energieconversie en -opslag. Denk ook aan energie uit biomassa. Of energiebesparend product- en procesontwerp. Verder valt te denken aan innovatieve oplossingen voor de gebouwde omgeving met behulp van een geavanceerd warmtenet – of, een stap verder, een ‘smart multi commodity grid’, dat de omzetting regelt tussen verschillende energiedragers (elektriciteit, warmte en brandstof).

Fases van innovatie

De innovatiecyclus kent vier fases:

  1. fundamenteel onderzoek;
  2. demonstratiemodel (fieldlabs);
  3. opschaling;
  4. marktrijp maken.

De Energy Innovation Board houdt zich bezig met al deze stadia, maar richt zich vooral op de fases van het demonstratiemodel en de opschaling. Wij verwachten dat getijdenenergie, zout-zout-energie, waterstof in het OV en plantwortelenergie binnen afzienbare tijd klaar zijn voor opschaling. De Energy Innovation Board creëert een markt voor kansrijke innovaties door een eerste klant te regelen.

Elkaar ontmoeten

Veel innovaties komen voort uit ‘cross overs’: de toepassing van bestaande technieken in nieuwe sectoren. Vandaar dat ontmoeten een cruciale rol bij innovatie speelt. EID gaat de ontmoetingen virtueel én fysiek organiseren. The Green Village op de TU Delft Campus is zo’n plek waar alle technische en commerciële kennis bij elkaar komt. Daarom doet de provincie mee aan dit innovatieve ‘Fieldlab’. The Green Village biedt mogelijkheden voor gecontroleerde opschaling van nieuwe technieken. Het is bij uitstek een plek om te werken aan het Smart Multi Commodity Grid, waarmee makkelijk tussen de modaliteiten elektriciteit, brandstof(waterstof) en warmte geschakeld kan worden.

Toekomstmuziek

Nu al nadenken over een volledig fossielvrije toekomst is zinnig. De ontwerpkracht van deze regio met onder andere de samenwerkende universiteiten van Leiden, Delft en Rotterdam dient te worden benut. Denk aan de warmterotonde, schone steden volledig met elektrische mobiliteit, een biobased haven-industrieel complex, de Tweede Maasvlakte als aanlandingspunt voor het 25.000 windmolens-plan in de Noordzee, voorzien van een waterstofinfrastructuur.

You are here